نبرد بی پایان هاشمی رفسنجانی و احمدی نژاد
متن زیر چکیده تحلیلی درباره تقابل های نظری و عملی هاشمی رفسنجانی و احمدی نژاد در حوزه های سیاست و اقتصاد است که دوشنبه ۲۸ مرداد در روزنامه دنیای اقتصاد چاپ شد.برای دیدن متن کامل اینجا راکلیک کنید.
دگرگونیهای شتابان از ویژگیهای پایدار و همیشگی ایران است و به سختی میتوان سال و ماهی را از جهت درجه و سرعت تحول از سال و ماههای دیگر متمایز کرد. حتی روزگاران سکون و ثبات هم آبستن غلغلههایی هستند که نوعا قابل پیشبینی اند و متصل به دوران آرامش. در سالیان اخیر مدام از مدت دورههای سکون و سکوت و انتظار کاسته شده و بر دورههای پرحادثه افزوده شده است. مراد از حادثه در این نوشته، معنای متداول آن یعنی جدال فیزیکی نیست، بلکه اشاره به خبرهای غافلگیرکننده در بطن روندهای عادی و جاری دارد. مرداد امسال سراسر آکنده از تحولات غافلگیرکننده بود. ایران، کماکان موضوع مذاکره و طرف مذاکره قدرتهای غربی بود. نشانههای تشنج زدایی در روابط سوریه و اسرائیل و زمزمه عادی سازی روابط دمشق و تل آویو بر سیاست منطقهای ایران سایه انداخت و سفر بشار اسد به تهران را رنگی سوای سفرهای پیشین او داد. بحث گشایش دفتر دیپلماتیک آمريكاییها در تهران همچنان از موضوعات داغ باقی ماند. سفر محمود احمدینژاد به ترکیه موضوع بحثهایی تازه درباره سطح کنونی روابط تهران- آنکارا شد و منتقدان چپگرای دولت این سفر را موجب کاهش اقتدار دولت ایران ارزیابی کردند. ناکامی در حصول توافقی درباره سرمایهگذاری ترکیه در صنایع گاز ایران تا حدودی پیشبینی منتقدان را به واقعیت نزدیک کرد. علی اکبر ولایتی که به خاطر نوشتن مقالهای حساس در روزنامههای غربی با شماتت ضمنی جناح دولت روبهرو شده بود، کماکان موضوع مطبوعات غرب بود و مجله انگلیسی اکونومیست با الهام از مقاله ولایتی و گرته برداری از جمله آغازین مقاله(چه کسی بر ایران حکومت میکند)مقالهای بلند نوشت...
در کنار این مباحث که عمدتا ادامه مباحث ماه پیش بود مشکلات اقتصادی و تکاپوی دولت برای خروج از نابسامانیها با سخنان هشدارگونه آیتا... هاشمی رفسنجانی در هم تنیدند و پرونده تازهای در مناقشه قدیمی بین حامیان اقتصاد آزاد به سبک هاشمی رفسنجانی و هواداران اقتصاد توده پسند به شیوه احمدینژاد گشوده شد. طرفه اینکه در این مناقشه طهماسب مظاهری، رييس بانک مرکزی و عضو کابینه احمدینژاد به سیاق یک سال گذشته در چارچوب «پارادایمهاشمی» سخن میگوید و سخت میکوشد دولت را به وادی اقتصاد آزاد بکشاند و از غلتیدن به شیوههای دستوری و ترجیحی دور کند. این تلاش، مظاهری را در برابر «پارادایم احمدینژاد» قرار داده است. دفاع مظاهری از پارادایم هاشمی که در ماههای اخیر در قالب مقاومت در برابر کاهش دستوری نرخ بهره نمود یافته، در هفته دوم مرداد ماه با واکنش تند رييسجمهور روبهرو شد. احمدینژاد در نامهای که از صدا و سیما خوانده و در روزنامهها چاپ شد، بانک مرکزی را مکلف کرد که ظرف یک ماه بانکهای دولتی را به پرداخت وام با بهره پايین وادار کند. در ماههای اخیر و در پی کاهش نرخ بهره و کاهش سپرده گذاری مردم در بانکها و ایضا امتناع وام گیرندگان از پرداخت اقساط خود، بانکها پرداخت وام را متوقف کردهاند. دوشادوش بحث بانکها و بحث قدیمیتر طرح جراحی اقتصادی رييسجمهور، بحث کاهش نرخ برابری دلار بر سر زبانها افتاد و همانگونه که انتظار میرفت، این بحث نیز سرآغاز مناقشهای تازه شد. اما ظهور و افول بحث این طرح چنان کوتاه بود که مجالی برای تقابل پارادایمها پیش نیامد و به همین علت منتقدان مجال چندانی برای نشان دادن آثار سوء این طرح پیدا نکردند. اما جدال فرضی حامیان این دو پارادایم بر سر نرخ ارز را میتوان اینگونه بازسازی کرد: یک سر این بحث حامیان پارادایم هاشمی هستند که با تقویت مصنوعی ریال در برابر دلار مخالفند و سر دیگر مناقشه هواداران پارادایم احمدینژاد هستند که امیدوارند با «تقویت ریال»، هم راهی برای خروج اقتصاد از تنگناهای کنونی بیابند و هم اینکه مهر قهرمانی «تقویت پول ملی» را بر پیشانی خود بزنند. شگفت آور اینکه بر اساس شنیدههایی که هنوز تکذیب نشده پیشنهاد دهنده طرح افزایش نرخ برابری ریال در برابر دلار علینقی خاموشی بوده که سالهاست به شناخت الزامات اقتصادی و اکراه از روشهای دستوری در اقتصاد شهرت دارد. به هر حال ماجرای جراحی اقتصادی ادامه دارد و ماجرای نرخ ارز برای دومین بار طی دو سال اخیر به حاشیه رفت، اما نبرد پارادایمها همچنان ادامه دارد.
